|
Alvadi's Kitchen
Alvadi Mutfağı
Köyün yerleştiği bölge Azerbaycanımızın en zengin mutfağa sahip bölgelerindendir. Bu üzden köy mutfağı Azerbaycanımzın ekser bölgelerinde pişirilen yemeklerle birlikte yörenin kendine has yemeklerini de içermektedir.
İlk önce şunu belirtmekte yarar var ki, köy ahalisinin büyük çoğunluğu yüksek beslenmeye yönelik insanlardan ibaretdir. Bunun başlıca sebepinin köyün yerleştiği keskin rutubetli iklim şartları olduğu kanısındayız.
Köyde yemekler esasen evlerde pişiriliyor. Fakat buna karşın şu anda köyü Masallı şehrine bağlayan yolun üzerinde yerleşen köprünün alt kısmında, Tatyançay'ın kenarında 30-35 kişilik bir kapasiteye sahip (yaz aylarında daha fazla) lokanta da hizmet göstermektedir.
Burada Azerbaycan mufağının tüm yemekleri sevilerek pişirilmekteir. Fakat köy ahalisinin zevk ve damak lezzetinden ireli gelerek bir kısım yemekler daha çok sevilmektedir. Yeni yörenin kendine has bir beslenme sistemi de oluşmuştur. Bu sistem her birinin farklı özelliği bulunan 4 alt sistemden oluşmaktadır :
1. Şenlik Merasimlerinde Pişirilen Yemekler (Örneğin; düğün, doğum günü, sünnet, yıldönümleri, bayramlar v.s ) : En zengin sofralar bu merasimlerde kurulmaktadır. Bu zaman sofra aşağıdakı gibi bezedilmektedir :
- Her türlü salatalar : Bu zaman doğal olarak sebzeli salatalara ağırlık verilmektedir;
- Pilavlar : Kuş Pilavı (yerel dide "Gazanaltı"), Köfte(Dolma) Pilav, Balık Pilav, Tavuk Pilav, Sebze Pilav, Kabak(Boranı) Pilav v.s;
- Kebaplar : Lüle Kebap(dövülmüş, kıyılmış etle pişirilen şiş kebabı), Tike Kebap(hayvanın eti kiçik parçalar halinde şişe çekiliyor), Tavuk Kebabı(Tavuk parçalar halinde ve ya bütöv bir şekilde şişe çekiliyor) v.s;
- Levengiler(Levengi - balık, tavuk gibi yıyeceklerin iç kısmının sebze, ceviz, bazı sebze ve meyvelerin sirke ve tuzlu su içine konulması ve ya güneşde kurutulmasıyla elde edilen ekşi tatda yiyecek v.s ile doldurulması ve böylece tendir ve ya fırında pişirilmesinden alınmış yemek türüdür) : Balık Levengisi, Tavuk Levengisi v.s Şunu da belirtmekte yarar vardır ki, bu yemek türü Quzey Azerbaycanın yalnız Güney bölgesine has yemek türüdür;
- Dolmalar (Dolma - Üzüm yaprağı, lahana v.s ile pişirilen Sarmaya Azerbaycanda verilen isimdir. İçerisinde dövülmüş, kıyılmış dana ve ya koyun eti bulunuyor) : Üzüm Yapraklı Dolma, Kelem Yapraklı Dolma v.s (En güzeli koyun etinden yapılıyor);
- Giymeler(Kıyma - kıyma yapılmış ve ya dövülmüş etin gösterilenlerin iç kısmına yerleştirerek sulu bir biçimde pişirilmesi) : Batlıcan Kıyması, Biber Kıyması, Domates Kıyması v.s;
- Kelefurlar(büyük tencerelerde etli, sebzeli, baharatlı, yağlı suyu olan, kaynatılark pişirilen bir yemek türü) : Balık, Koyun ve Dana etinden yapılanlar daha geniş yayılmıştır ;
- Balık Yiyecekleri : Nere Balığı(Mersin Balığı;bu balıkların yumurtası-havyar uluslararası piyasada çok yüksek fiyat üzerinden pazarlanıyor, Azerbaycanda havyar genellikle "ikra" adlanıyor), Ağbalık(Mersin Balığı cinsinden çok iri bir balık türüdür), Karp Balığı(koyu kırmızı, iri pulları olan bir tatlı su balığı), Kütüm Balığı(Hazarın güney sahillerinde yaşayan, uzunluğu 60 sm, ağırlığı 2 kg olan bir balık türü;halk arasında Ziyad deniliyor ki, ziyad da Arapçada çok, fazla demektir), Çapak Balığı(üremek ve ya kışı geçirmek için ırmaklara geçen bir balık türü), Heşem Balığı(Şirin sularda yaşayan ve az yağlı bir balık türüdür), Sazan Balığı(Sazangillerden, tatlı sularda yaşayan büyükce bir cins balık türü) v.s Yöre Hazarın güney kıyılarında, geniş bir su havzasında yerleştiğinden balık beslenme sisteminin vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. Onlardan genellikle Kızartma, Levengi ve Kebap yapılıyor. Özellikle Mersin Balığının Kebabı burada çok meşhurdur;
- Kuşlar : Tavuk, Ördek, Hint Kuşu, Kaşkaldak(siyah renkli, eti yenen, ördeğe benzeyen bir çöl kuşu), Geref(bir tür çöl kuşu) v.s Bunlardan esasen pilavlar pişiriliyor. Buna karşın Levengileri de geniş yayılmıştır;
- İçecekler : Çay(esasen yemekten sonra), Alkolsuz İçkiler(Kola, Fanta, Pepsi, Gazlı ve ya Gazsız bulak suları), Alkollü İçkiler(Azerbaycanın diğer bölgelerile, hatta ilçenin diğer yöreleri ile kıyasladıkta Alvadide çok az kullanılıyor), Ayran (özellikle sıcak yaz günlerinde vazgeçilmezlerden; içine sebze, baharat, salatalık v.s karıştırılmış ve Farsçadan dilimize geçmiş "Ovduk" adlanan türü daha meşhurdur), Katık(Yoğurt), Meyve Suları v.s
2. Hüzün Merasimlerinde Pişirilen Yemekler : Bunlar esasen bir insan öldükten sonra ihsan etmek için yapılan yemeklerden ibaretdir. Bu zaman genellikle sofralar aşağıdakı gibi bezediliyor :
- Pilavlar : Bu zaman pilavların bir az gösterişsiz, sade yapılmasına özen gösteriliyor;
- Bozbaş : Et, nohut, sebzeler ve patatesle pişirilen Azerbaycana has bir sulu yemek türüdür. Köyde gündelik hayatda da çok geniş kullanmaktadır;
- Şirniyyat : Tatlıdan hazırlanan her türlü tatlı şeyleri içermektedir;
- İçecekler : Özellikle Alkolsuz olmalarına özen gösterilmektedir. Esasen, Çay, Ayran, Yoğurt, Bulak suları v.s
3. Misafiri Bulunan Evde Yapılan Yemekler : Bu zaman 1'ci alt sistemde bulunan yemeklerden istenilen biri ve ya bir kaçı pişirile bilir. Fakat köyde genel kabül görmüş bir gelenek egemendir ki, eve gelmiş bir misafir ve ya en aziz bir insan için ilk gün (esasen akşam) ne olursa olsun pilav pişirilmelidir. Bu ister varlıklı, isterse de yoksul ev olsun fark etmez, aynen böyledir!;
4. Günlük Hayatda Pişirilen Yemekler : Günlük haytda pişirilen yemeklere geldikte ise bunu bir cümle ile şöyle ifade edebiliriz : "Alvadi insanı günlük hayatda Allah ne verirse onu yer".Yeni bu zaman genellikle yemeklere o kadar da büyük özen gösterilmemektedir. Bozbaş, Pilav, Kıyma, Sovuz (aynen Bozbaş gibidir, fakat bozbaş kasada veriliyor, bu ise sinilerde veriliyor, bozbaştan yağlı oluyor, genellikle tavuk etinden yapılıyor, nohutu olmaz, fakat patatesi bol oluyor), Yumurta Kaykanağı, Püre, Patates Kızartması, Dovğa( Ayran, bazı yeşil sebzeler ve pirinçle ve ya pirinçsiz, tahıl üğütülmüşü-un ile pişirilen Azerbaycana has bir yemek türü), Kükü(Yeşil sebzeler ve yumurtanın karıştırılarak yağda kızartılmasından hazırlanan yemek), Levengiler, Çeşitli Kavurmalar, Dolmalar, Çeşitli Çorbalar, son yıllar kuru ve suda pişirilmiş Makarna gibi yemek türleri günlük hayatda en fazla kullanılan yemeklerdir.
|
